Broşürde 4,5 litre yazan bir aracın gerçekte 6 litre yakması şaşırtıcı değildir. Beyan edilen tüketim yolda değil laboratuvarda, herkes için aynı olan bir sürüş programıyla ölçülür. Bu rakam araçları birbiriyle karşılaştırmak için işe yarar, kendi kullanımınızda ne kadar yakacağını ise tam söylemez.
NEDC ve WLTP
Avrupa'da uzun yıllar NEDC adlı test kullanıldı. Yaklaşık yirmi dakika süren, hızlanmaları çok yumuşak, en yüksek hızı 120 km/saat olan ve çoğu zamanı düşük hızda geçen bir programdı. Üreticiler testin boşluklarını da iyi kullanıyordu; bu yüzden NEDC değerleri gerçeğin epey altında kalıyordu.
2018'den bu yana satılan yeni araçlar WLTP ile ölçülüyor. Test daha uzun, hızlanmalar daha sert, hızlar daha yüksek ve aracın ağırlığı donanımıyla birlikte hesaba katılıyor. Aynı aracın WLTP değeri NEDC değerinden ortalama beşte bir kadar yüksek çıkıyor. Türkiye'de satılan araçların broşürlerinde de bu test değerleri yazar.
Bunun pratik sonucu şu: 2016 model bir aracın beyan tüketimini 2022 model bir aracınkiyle yan yana koyduğunuzda eski araç olduğundan daha az yakıyormuş gibi görünür. Sitedeki tüketim değerleri de üreticinin beyanıdır; farklı dönemlerden iki nesli kıyaslarken bu farkı akılda tutun.
Gerçek tüketimi artıran şeyler
Kısa yollar tüketimi en çok artıran etkendir. Soğuk motor ısınana kadar fazla yakıt harcar ve beş kilometrelik yolların çoğu bu ısınma süresinde geçer. Kışın bu etki daha da büyür. Dur kalk trafik, klima, düşük lastik basıncı, tavan bagajı, arabadaki yük ve sert hızlanıp sert fren yapmak da tüketimi birkaç litre yukarı taşıyabilir.
Motor türü de fark yaratır. Dizel araçlar otoyolda beyan değerine yaklaşır, şehir içinde ise farkı açar. Hibritler bunun tersidir: yavaş trafikte elektrik motoru devreye girdiği için şehir içinde beyan değerine yakın, yüksek hızda ise daha fazla yakarlar. Turbo beslemeli küçük benzinli motorlar sakin sürüşte az yakar ama yük altında tüketimleri hızla yükselir.
Kendi aracınızın tüketimini ölçmek
Yol bilgisayarının gösterdiği ortalama çoğu araçta birkaç yüzde iyimserdir. Gerçek değeri bulmanın en kolay yolu depoyu tamamen doldurup günlük kilometre sayacını sıfırlamaktır. Bir sonraki dolumda depoya giren litreyi yapılan kilometreye bölüp yüzle çarptığınızda 100 kilometrede kaç litre yaktığınızı bulursunuz. Birkaç dolumun ortalamasını almak tek ölçümden daha doğru sonuç verir.
Tüketim masrafa nasıl yansır?
Yılda 15.000 kilometre yapan bir araçta 100 kilometrede bir litrelik fark, yılda 150 litre yakıt demektir. Kendi kilometrenizi ve yakıt fiyatını girerek iki aracı karşılaştırmak için maliyet hesaplayıcıyı, az yakan araçları bulmak için araç bulucuyu tüketime göre sıralayabilirsiniz.